Kurs w języku polskim

Moduł ten stanowi kompleksowe wprowadzenie do pojęcia niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI), podkreślając jego rolę w zachowaniu tożsamości zbiorowej na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim. Moduł rozpoczyna się od kluczowych definicji i historycznej ewolucji terminu „dziedzictwo”, a następnie bada związek między ICH a różnymi formami tożsamości, ze szczególnym uwzględnieniem wymiaru europejskiego. Kurs analizuje również rolę UNESCO i Unii Europejskiej w ochronie ICH poprzez ramy instytucjonalne i instrumenty polityczne. W trakcie sześciu powiązanych ze sobą lekcji uczestnicy zdobędą wiedzę teoretyczną i praktyczne spojrzenie na to, w jaki sposób niematerialne dziedzictwo kulturowe (ICH) przyczynia się do spójności społecznej, ciągłości kulturowej oraz budowania wspólnej tożsamości europejskiej. Cele nauczania: Po zakończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Zrozumieć definicję i kluczowe cechy niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ICH). – Rozpoznać historyczne etapy rozwoju polityk i koncepcji dotyczących dziedzictwa. – Przeanalizować, w jaki sposób niematerialne dziedzictwo kulturowe (PCI) przyczynia się do kształtowania tożsamości lokalnej, narodowej i europejskiej. – Przeanalizować ramy działania UNESCO i UE w zakresie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI). – Zastosować wiedzę teoretyczną w studiach przypadków i ćwiczeniach praktycznych związanych z dokumentowaniem i ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI).

Celem niniejszego modułu jest przedstawienie uczestnikom przykładów dotyczących różnych wymiarów ochrony międzynarodowego dziedzictwa kulturowego w oparciu o doświadczenia i przypadki przedstawione przez partnerów projektu. Moduł uwzględnia fakt, że ochrona odbywa się na różnych poziomach, zapewniając wzajemnie uzupełniające się i dodatkowe wsparcie oraz ochronę. Cele nauczania: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Rozpoznać różne poziomy ochrony międzynarodowego dziedzictwa kulturowego. – Przeanalizować rodzaje międzynarodowego dziedzictwa kulturowego. – Zidentyfikować konkretne potrzeby związane z analizowanymi przypadkami dotyczącymi międzynarodowego dziedzictwa kulturowego. – Stosować różne rodzaje mechanizmów ochrony międzynarodowego dziedzictwa kulturowego.

W niniejszym module omówiono sposoby klasyfikacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ICH) – zarówno w ramach oficjalnych wytycznych UNESCO, jak i w oparciu o alternatywne podejścia proponowane przez naukowców i praktyków. Chociaż UNESCO wyróżnia pięć dziedzin ICH – tradycje ustne, sztuki sceniczne, praktyki społeczne, wiedzę o przyrodzie i wszechświecie oraz tradycyjne rzemiosło – w praktyce dziedzictwo to często wykracza poza te kategorie. Studenci poznają zalety i ograniczenia systemów klasyfikacji, ryzyko nadmiernego uproszczenia oraz nowe perspektywy, które kładą nacisk na wartości, praktyki i relacje, a nie na sztywne kategorie. Moduł podkreśla również rolę technologii i innowacji w klasyfikacji i ochronie dziedzictwa, ze szczególnym uwzględnieniem projektów mapowania i narzędzi cyfrowych. Kluczowe studium przypadku – projekt CarPaTO w Țara Făgărașului (Rumunia) – ilustruje, w jaki sposób regionalne mapowanie, zaangażowanie społeczności oraz twórcze efekty (wystawy, książki kucharskie, filmy tworzone przy udziale społeczności) mogą wzmocnić strategie ochrony dziedzictwa i zwiększyć jego widoczność. Cele nauczania: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Wymienić pięć oficjalnych dziedzin niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO i opisać ich kluczowe cechy. – Przeanalizować ograniczenia sztywnej kategoryzacji oraz wyjaśnić, w jaki sposób perspektywy społeczności mogą różnić się od ram instytucjonalnych. – Porównać i ocenić alternatywne podejścia do kategoryzacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego proponowane przez naukowców (np. Lenzerini, Fredheim i Khalaf). – Zastosować ramy kategoryzacji do studiów przypadków (np. dieta śródziemnomorska, Junii Brașovului, projekt CarPaTO), aby zrozumieć, w jaki sposób klasyfikacja wpływa na ochronę. – Opracować praktyczne propozycje dotyczące mapowania i dokumentowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego z wykorzystaniem innowacyjnych narzędzi i metod opartych na społeczności.

Moduł ten analizuje złożone relacje między dziedzictwem kulturowym a turystyką, podkreślając sposób, w jaki wymiary kulturowe, społeczne i gospodarcze przeplatają się w zarządzaniu, konserwacji i promocji dóbr dziedzictwa kulturowego. Moduł przedstawia kluczowe rozróżnienia w typologiach dziedzictwa: materialne/niematerialne, ruchome/nieruchome oraz krytycznie analizuje sposób, w jaki dziedzictwo staje się zasobem turystycznym. Poprzez rzeczywiste studia przypadków i ćwiczenia dydaktyczne uczestnicy analizują korzyści i zagrożenia związane z turystyką dla społeczności lokalnych, w tym nadmierną turystykę, nadmierną komercjalizację i wyludnienie. Nacisk kładziony jest na zrównoważony rozwój, wzmacnianie pozycji społeczności oraz dialog międzykulturowy. Moduł ten zachęca do krytycznego myślenia i refleksji etycznej, oferując jednocześnie studentom praktyczne narzędzia do wspólnej oceny i rozwijania praktyk turystycznych opartych na dziedzictwie, osadzonych w lokalnych potrzebach i globalnych ramach (np. UNESCO). Cele nauczania: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Rozpoznawać i klasyfikować różne formy dziedzictwa oraz ich związek z turystyką. – Analizować społeczno-gospodarczy i kulturowy wpływ turystyki na obiekty dziedzictwa. – Ocenić rolę interesariuszy społecznych w planowaniu i ochronie turystyki dziedzictwa kulturowego. – Opracować strategie turystyki dziedzictwa kulturowego, które będą zrównoważone, integracyjne i etyczne. – Wykorzystywać narzędzia cyfrowe i partycypacyjne do promowania i interpretacji dziedzictwa kulturowego.

Moduł ten skupia się na zasadach, praktykach i wyzwaniach związanych z ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI), podkreślając znaczenie zachowania, przekazywania, zaangażowania społeczności oraz edukacji. Uczestnicy zapoznają się z ramami prawnymi, metodami inwentaryzacji i dokumentacji, podejściami opartymi na społeczności, a także rolą edukacji i interpretacji w wspieraniu RDC. Dzięki interaktywnym zajęciom i praktycznym studiom przypadków (np. Vučedol i Bećarac) uczestnicy będą krytycznie oceniać etyczne, instytucjonalne i partycypacyjne aspekty zarządzania RDC. Moduł ma na celu wyposażenie uczestników w narzędzia niezbędne do oceny strategii ochrony, opracowywania integracyjnych działań kulturalnych oraz odpowiedzialnego angażowania się w ochronę dziedzictwa żywego w różnych kontekstach. Cele dydaktyczne: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Zidentyfikować kluczowe procesy związane z dokumentowaniem, rejestrowaniem i konserwacją niematerialnego dziedzictwa kulturowego. – Przeanalizować rolę społeczności oraz obowiązki zainteresowanych stron w zakresie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. – Opracowywać integracyjne i zrównoważone strategie przekazywania i rewitalizacji. – Oceniać wpływ edukacji, interpretacji i narzędzi cyfrowych na ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. – Stosować ramy etyczne i prawne (np. UNESCO 2003, Konwencja z Faro) w scenariuszach opartych na konkretnych przypadkach.

Moduł ten przedstawia podstawowe pojęcia stanowiące fundament kursu. Uczestnicy kursu wyjaśniają, co dokładnie zalicza się do kategorii niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ICH) – od tradycji ustnych po rzemiosło – a następnie umieszczają ICH w kontekście zrównoważonej turystyki. Analizujemy, dlaczego niematerialne dziedzictwo kulturowe (ICH) jest ważne dla destynacji turystycznych, w jaki sposób zasady zrównoważonego rozwoju krzyżują się z przekazywaniem dziedzictwa kulturowego oraz w jaki sposób wytyczne polityczne (na przykład praktyki zgodne ze standardami UNESCO) przyczyniają się do odpowiedzialnego rozwoju. Sesja kończy się zidentyfikowaniem głównych interesariuszy oraz logiki tworzenia wartości łączącej gospodarzy, odwiedzających i instytucje, przygotowując w ten sposób grunt pod działania praktyczne. Cele nauczania: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Zdefiniować ICH i odróżnić je od dziedzictwa materialnego. – Zidentyfikować główne przejawy niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz ich typowe mocne strony i zagrożenia. – Wyjaśnić, w jaki sposób zasady zrównoważonej turystyki wpisują się w ochronę i autentyczność niematerialnego dziedzictwa kulturowego. – Zidentyfikować interesariuszy i opisać ich obowiązki w systemach łączących niematerialne dziedzictwo kulturowe z turystyką.

Moduł 7 podkreśla znaczenie koncepcji marketingowych w promowaniu wartości niematerialnych. Zarządzanie kulturalne opiera się na zasadach marketingu opartych na czterech P: produkt, miejsce, promocja i cena. Ponadto moduł ten zwraca uwagę na narzędzia cyfrowe, które można wykorzystać do rozpoznawania i ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI). Moduł podkreśla również kluczowe kwestie etyczne związane z kulturowymi artefaktami ludzkości, zwłaszcza w kontekście technologii sztucznej inteligencji (AI). Ryzyka obejmują nadużywanie danych, uprzedzenia kulturowe oraz potencjalne wykluczenie z postępu cyfrowego. Główne działania marketingowe powinny koncentrować się na poszanowaniu inkluzywności, a także praw i kultur ludów tubylczych oraz systemów wiedzy. Cele nauczania: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Rozpoznać znaczenie promowania, zachowania i ochrony niematerialnego dziedzictwa różnych kultur i kontekstów – Stosować metodologie marketingowe oparte na czterech P (produkt, miejsce, promocja, cena) w różnych kontekstach i przypadkach związanych z niematerialnym dziedzictwem kulturowym – Analizować, w jaki sposób technologia i narzędzia cyfrowe mogą stanowić zaletę lub zagrożenie w kontekście ochrony i zachowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego – Zaproponować syntezę narzędzi technologicznych, wiedzy i metodologii, które należy zastosować w sytuacji, gdy świadectwa niematerialnego dziedzictwa kulturowego muszą być zachowane, chronione i przekazywane przyszłym pokoleniom

Celem niniejszego modułu jest ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI), która nie tylko zapewnia ciągłość tradycyjnych praktyk, ale także sprzyja wzajemnemu zrozumieniu, szacunkowi i współpracy między państwami członkowskimi UE. W niniejszym rozdziale przeanalizowano znaczenie ochrony PCI, dostępne mechanizmy służące tej ochronie, ich skuteczność oraz sposób, w jaki przyczyniają się one do procesów integracyjnych UE. Cele dydaktyczne: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Zidentyfikować związek między niematerialnym dziedzictwem kulturowym (PCI) a integracją europejską. – Stosować politykę kulturalną UE w celu promowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI) – Analizować przykłady niematerialnego dziedzictwa kulturowego (PCI) z perspektywy podstawowych zasad i polityk UE.

Zarządzanie niematerialnym dziedzictwem kulturowym (PCI) w dzisiejszym dynamicznym świecie wiąże się z pokonywaniem różnorodnych wyzwań, od wielokulturowości po kryzysy, takie jak klęski żywiołowe, konflikty i pandemie. W niniejszym rozdziale omówiono te współczesne wyzwania i zaproponowano rozwiązania mające na celu zapewnienie skutecznej ochrony i promocji PCI. Cele dydaktyczne: Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Przeanalizować, w jaki sposób praktyki kulturowe mniejszości mogą przetrwać pomimo historycznych ograniczeń i presji modernizacji. – Przeanalizować znaczenie zaangażowania społeczności w ochronę zasobów niematerialnego dziedzictwa kulturowego. – Zbadają kontekst historyczny i kulturowy, który ukształtował to charakterystyczne dziedzictwo. – Przeanalizują możliwości i trudności związane z ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

W niniejszym module etyka przedstawiona jest jako nierozerwalnie związana z niematerialnym dziedzictwem kulturowym (PCI): społeczności są źródłem, strażnikami i głównymi beneficjentami żywych tradycji. Łączymy kwestie etyki/tożsamości, godności i wzajemnego uznania z jednej strony z ochroną dziedzictwa z drugiej strony, a następnie przedstawiamy międzynarodowe wytyczne (UNESCO 2003, wytyczne WIPO), które kładą nacisk na uczestnictwo, poszanowanie różnorodności kulturowej oraz zapobieganie nieuzasadnionemu wykorzystywaniu. Uczestnicy analizują, dlaczego niematerialne dziedzictwo kulturowe ma charakter dynamiczny (nie należy go „zamrażać”) oraz w jaki sposób etyczne zarządzanie pozwala na jego przekazywanie, unikając jednocześnie nadużyć. Moduł ten rozwija wspólne słownictwo wykorzystywane w rozdziale 10, obejmujące pojęcia takie jak własność a opieka, dobrowolna, uprzednia i świadoma zgoda (FPIC), reprezentacja/błędna reprezentacja, wrażliwość kulturowa, suwerenność danych oraz sprawiedliwy podział korzyści. Cele nauczania: – Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: – Wyjaśnić, dlaczego etyka stanowi integralną część ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego (tożsamość, uznanie, różnorodność). – Rozróżnić pojęcia własności i opieki oraz krótko przedstawić postulaty zainteresowanych stron. – Podsumować zasady etyczne UNESCO/WIPO istotne dla niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Ruchome dziedzictwo kulturowe (PCI) stanowi istotny element tożsamości każdej społeczności, jednak często jest narażone na ryzyko zaniku z powodu globalizacji, urbanizacji i innych czynników społeczno-gospodarczych. Aby zapewnić jego zachowanie i przekazanie przyszłym pokoleniom, konieczne jest opracowanie skutecznych strategii finansowania i mobilizacji zasobów. W niniejszym rozdziale omówiono różne podejścia do udzielania wsparcia finansowego i innego rodzaju pomocy na rzecz projektów związanych z badaniem, dokumentowaniem, ochroną i promowaniem niematerialnego dziedzictwa kulturowego, skupiając się na możliwościach współpracy z instytucjami rządowymi i organizacjami pozarządowymi, z uwzględnieniem analizy sytuacji w Bułgarii oraz najlepszych praktyk. Cele dydaktyczne: – Po ukończeniu tego modułu uczestnicy będą potrafili: Zidentyfikować główne międzynarodowe i europejskie źródła finansowania projektów związanych z badaniami, dokumentacją, ochroną i promocją niematerialnego dziedzictwa kulturowego (NDC). – Opisać rolę głównych interesariuszy — w tym krajowych komisji UNESCO, organizacji pozarządowych oraz Centrum Regionalnego w Sofii — we wspieraniu i wdrażaniu inicjatyw na rzecz ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ICH). – Rozpoznać konkretne programy krajowe i miejskie w Bułgarii, które zapewniają wsparcie finansowe dla projektów dotyczących ICH oraz ich obszary zainteresowań. – Wyjaśnienie skutecznych strategii współpracy w zakresie mobilizacji zasobów, w tym partnerstw z agencjami państwowymi, organizacjami pozarządowymi i prywatnymi darczyńcami, w celu zapewnienia trwałości działań na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego niematerialnego