W zależności od wybranej metody promocji wykorzystuje się odpowiednie media — tradycyjne i/lub społecznościowe — zgodnie ze statystykami wskazującymi, jakie platformy preferuje grupa docelowa. Narzędzia cyfrowe zmieniły sposób, w jaki niematerialne dziedzictwo kulturowe dociera do odbiorców na całym świecie. Przykładem zarządzania niematerialnym dziedzictwem kulturowym jest artykuł reklamowy, w którym promowany jest dany obszar i związane z nim niematerialne dziedzictwo kulturowe. Proponuje się również wykorzystanie innowacyjnych technologii łączących świat wirtualny ze światem fizycznym, takich jak aplikacje wykorzystujące rzeczywistość rozszerzoną, wirtualną i mieszaną, które wzbogacają doświadczenia odbiorców za pośrednictwem telefonów komórkowych, a także wystaw internetowych (Briciu, Briciu i Kavoura, 2020).
Można również wykorzystać różne narzędzia, aby zachęcić młodzież do aktywnego udziału za pośrednictwem platform cyfrowych, takie jak: seria gier Lego, platformy gier online (H4GG, 2025; WKC Chronicles, 2025).
Narzędzia promocji cyfrowej
- Artykuły reklamowe i marketing treści cyfrowych — promowanie regionów i ich niematerialnego dziedzictwa kulturowego poprzez obszerne artykuły cyfrowe.
- Rzeczywistość rozszerzona (AR) i rzeczywistość wirtualna (VR) — innowacyjne interfejsy łączące świat wirtualny ze światem rzeczywistym, które wzbogacają wrażenia zwiedzających dzięki wykorzystaniu telefonów komórkowych i wystaw internetowych.
- Platformy gier online (np. H4GG) — zachęcanie młodzieży do udziału poprzez gry cyfrowe związane z dziedzictwem kulturowym.
- Kampanie w mediach społecznościowych — Instagram, YouTube i TikTok, mające na celu dotarcie do młodszych odbiorców.
- Archiwa cyfrowe i wystawy internetowe — udostępnianie niematerialnego dziedzictwa kulturowego na całym świecie.
Wykorzystanie nowoczesnych technologii w promowaniu niematerialnego dziedzictwa kulturowego może stworzyć odpowiednie warunki do zaangażowania nowych pokoleń (studentów i uczniów szkół średnich). Młodzi ludzie, zaznajomieni z postępem technologicznym, znajdują przestrzeń do wyrażania siebie, a jednocześnie mają okazję zetknąć się z tradycjami, poznawać swoją przeszłość i rozwijać empatię.
Sztuczna inteligencja i ICH
UNESCO zaleca państwom członkowskim wdrażanie systemów sztucznej inteligencji w celu „ochrony, wzbogacania, zrozumienia, promowania, zarządzania i zapewnienia dostępności dziedzictwa kulturowego materialnego, udokumentowanego i niematerialnego, w tym języków zagrożonych wyginięciem” (UNESCO).
Możliwości związane ze sztuczną inteligencją: innowacyjne programy służące popularyzacji dziedzictwa kulturowego wśród szerszej publiczności; spersonalizowane doświadczenia związane z dziedzictwem kulturowym; narzędzia służące ochronie języków. Zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją: społeczności mogą prezentować „wąskie” perspektywy, nie odzwierciedlając różnorodności poglądów; dezinformacja wynikająca z treści generowanych przez sztuczną inteligencję; nieetyczne wykorzystywanie danych społecznościowych.
Działania rządowe lub społeczne mogą obejmować aktualne programy edukacyjne dotyczące zastosowania systemów sztucznej inteligencji w tych obszarach, zintegrowane z programami promocyjnymi, zapewniające podejście partycypacyjne skierowane do instytucji, szkół i ogółu społeczeństwa. Systemy sztucznej inteligencji stwarzają zarówno możliwości, jak i wyzwania w odniesieniu do niematerialnego dziedzictwa kulturowego przy zwracaniu się do konkretnych grup użytkowników. Na przykład w przypadku społeczności sztuczna inteligencja może pomóc poprzez oferowanie innowacyjnych programów, które przybliżą ich dziedzictwo szerszej publiczności. Jednocześnie społeczności powinny być świadome ryzyka nadużyć, ponieważ systemy te mogą promować „wąskie” interesy społeczności lub przedstawiać wyjaśnienia dotyczące niematerialnego dziedzictwa kulturowego wyłącznie z jednej perspektywy, uniemożliwiając zapoznanie się z różnorodnością opinii, jakie mogą istnieć na dany temat. W przypadku ogółu użytkowników sztuczna inteligencja może sprawić, że niematerialne dziedzictwo kulturowe stanie się bardziej dostępne i interesujące, ale istnieje ryzyko wprowadzenia w błąd przez dezinformację. Ogólnie rzecz biorąc, edukacja z wykorzystaniem sztucznej inteligencji może sprawić, że niematerialne dziedzictwo kulturowe stanie się znane szerszej publiczności; jednak zawsze istnieje ryzyko nieetycznego wykorzystania danych (UNESCO, 2024b).
Materiały dla różnych grup odbiorców
Wybór mediów zależy od grupy docelowej: media społecznościowe dla młodzieży, prasa tradycyjna dla starszych odbiorców, platformy edukacyjne dla szkół. Każdy element niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymaga indywidualnie dobranego zestawu mediów.
Zajęcia edukacyjne
• Zestaw narzędzi cyfrowych: Dla jednego elementu dziedzictwa kulturowego (ICH) opracuj miesięczny kalendarz treści w mediach społecznościowych.
• Audyt sztucznej inteligencji: Znajdź dwa przykłady wykorzystania sztucznej inteligencji w ramach ICH. Oceń szanse i zagrożenia związane z każdym z tych przypadków.
• Porównanie platform: Która platforma cyfrowa najlepiej odpowiada każdej z pięciu dziedzin niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO?
Pytania do refleksji
- Czy UNESCO: zachęca do wykorzystywania sztucznej inteligencji w promowaniu dziedzictwa kulturowego, odradza to, czy też stawia pewne warunki?
- Jakie ryzyko wiąże się z tworzeniem przez sztuczną inteligencję treści dotyczących niematerialnego dziedzictwa kulturowego bez udziału społeczności?
- W jaki sposób dbacie o to, by promocja cyfrowa uwzględniała pierwotny kontekst społecznościowy?