Wprowadzenie
Chociaż ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ICH) rozpoczyna się na szczeblu lokalnym, rządy krajowe odgrywają kluczową rolę w tworzeniu ram prawnych, instytucjonalnych i finansowych, które zapewniają ochronę na terenie całego kraju. Państwa, które ratyfikowały Konwencję UNESCO z 2003 r., są zobowiązane do opracowywania polityk, prowadzenia wykazów oraz wspierania działań mających na celu ochronę zarówno dziedzictwa materialnego, jak i niematerialnego.
Na szczeblu krajowym ochrona dziedzictwa kulturowego nie ogranicza się już wyłącznie do lokalnych zwyczajów, lecz polega na tworzeniu skoordynowanego systemu: łączeniu społeczności, gmin, ministerstw i instytucji kulturalnych.
Główne obowiązki organów krajowych
- Ramy prawne: uchwalanie ustaw określających i chroniących niematerialne dziedzictwo kulturowe.
- Krajowe wykazy: identyfikacja i rejestracja tradycji w poszczególnych regionach.
- Struktury instytucjonalne: ministerstwa kultury, instytuty ds. dziedzictwa kulturowego, krajowe komisje ds. UNESCO.
- Mechanizmy finansowania: dotacje na badania naukowe, festiwale, praktyki zawodowe, rzemiosło.
- Rozwój potencjału: szkolenia dla specjalistów ds. dziedzictwa kulturowego, pedagogów i menedżerów kultury.
- Krajowe kampanie uświadamiające: media, programy nauczania, programy kulturalne.
Poziom krajowy pełni zatem rolę pomostu między polityką międzynarodową (UNESCO, UE) a praktyką na poziomie społeczności lokalnych.
Studia przypadków
- Rumunia:
- Utworzono Krajowy Rejestr niematerialnego dziedzictwa kulturowego zgodnie z konwencją z 2003 roku.
- Tradycje takie jak „Colindatul de ceată bărbătească” i „Doina” zostały wpisane na Reprezentatywną listę UNESCO.
- Instytuty kultury i uczelnie prowadzą projekty badawcze i dokumentacyjne.
- Francja:
- Krajowy program „Żywe skarby ludzkości” / Les Maitres d'Art ma na celu wyróżnienie osób o wyjątkowych umiejętnościach w dziedzinie tradycyjnego rzemiosła i sztuki.
- Japonia (pionier, jeszcze przed przyjęciem konwencji UNESCO z 2003 r.):
- System prawny dotyczący „ważnych niematerialnych dóbr kultury” oraz nadawanie tytułu „żywych skarbów narodowych”.
Przykłady te pokazują, w jaki sposób polityka krajowa zapewnia widoczność, uznanie i środki dla tradycji, które w przeciwnym razie mogłyby pozostać zjawiskiem lokalnym.
Zgłoszenie – Działalność studencka
Zadanie:
- Wybierz jeden przykład niematerialnego dziedzictwa kulturowego (ICH) wpisany do krajowego rejestru Twojego kraju.
- Zbadaj, w jaki sposób zostało to zidentyfikowane, udokumentowane i promowane na szczeblu krajowym.
- Omówcie to w grupach:
- Jaką rolę odegrało państwo?
- Jaką rolę odegrały społeczności lokalne?
- Czy współpraca miała charakter zrównoważony, czy też jedna ze stron dominowała?
Pytania do refleksji
- Dlaczego krajowy spis jest ważny dla ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego?
- Czy odgórna polityka krajowa może przyćmić głosy społeczności lokalnych?
- Czy państwa powinny skupiać się bardziej na ochronie praktyk zagrożonych wyginięciem, czy też na promowaniu tych, które mają już ugruntowaną pozycję?
- Jak Pana/Pani zdaniem wyglądałby najskuteczniejszy sposób połączenia lokalnych, regionalnych i krajowych działań na rzecz ochrony dzieci?