Εισαγωγή
Αν και η διαφύλαξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς (ICH) ξεκινά σε τοπικό επίπεδο, οι εθνικές κυβερνήσεις διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παροχή των νομικών, θεσμικών και οικονομικών πλαισίων που εξασφαλίζουν την προστασία σε ολόκληρη τη χώρα. Τα κράτη που έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση της UNESCO του 2003 υποχρεούνται να χαράσσουν πολιτικές, να τηρούν καταλόγους και να υποστηρίζουν μέτρα διαφύλαξης τόσο της υλικής όσο και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σε εθνικό επίπεδο, η προστασία δεν αφορά πλέον μόνο τα τοπικά έθιμα, αλλά και τη δημιουργία ενός συντονισμένου συστήματος: τη σύνδεση κοινοτήτων, δήμων, υπουργείων και πολιτιστικών ιδρυμάτων.
Βασικές αρμοδιότητες των εθνικών αρχών
- Νομικό πλαίσιο: ψήφιση νόμων που ορίζουν και προστατεύουν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
- Εθνικοί κατάλογοι: εντοπισμός και καταγραφή παραδόσεων σε όλες τις περιφέρειες.
- Θεσμικές δομές: υπουργεία πολιτισμού, ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς, εθνικές επιτροπές της UNESCO.
- Μηχανισμοί χρηματοδότησης: επιχορηγήσεις για έρευνα, φεστιβάλ, προγράμματα μαθητείας, χειροτεχνία.
- Ανάπτυξη ικανοτήτων: κατάρτιση επαγγελματιών του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, εκπαιδευτικών και διαχειριστών πολιτιστικών θεμάτων.
- Εθνικές εκστρατείες ευαισθητοποίησης: μέσα μαζικής ενημέρωσης, σχολικά προγράμματα σπουδών, πολιτιστικά προγράμματα.
Ως εκ τούτου, το εθνικό επίπεδο λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ των διεθνών πολιτικών (UNESCO, ΕΕ) και των πρακτικών σε επίπεδο κοινότητας.
Μελέτες περιπτώσεων
- Ρουμανία:
- Δημιούργησε ένα Εθνικό Μητρώο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς σύμφωνα με τη Σύμβαση του 2003.
- Παραδόσεις όπως το «Colindatul de ceată bărbătească» και η «Doina» εγγράφηκαν στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της UNESCO.
- Τα πολιτιστικά ιδρύματα και τα πανεπιστήμια διεξάγουν ερευνητικά και τεκμηριωτικά προγράμματα.
- Γαλλία:
- Το εθνικό σύστημα «Ζωντανών Ανθρώπινων Θησαυρών» / Les Maitres d'Art αναγνωρίζει άτομα με εξαιρετικές δεξιότητες στις παραδοσιακές τέχνες και χειροτεχνίες.
- Ιαπωνία (πρωτοπόρος, ακόμη και πριν από την απόφαση της UNESCO του 2003):
- Νομικό πλαίσιο για τα «Σημαντικά Άυλα Πολιτιστικά Αγαθά» και ο χαρακτηρισμός των «Ζωντανών Εθνικών Θησαυρών».
Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν πώς οι εθνικές πολιτικές προσδίδουν προβολή, αναγνώριση και πόρους σε παραδόσεις που, διαφορετικά, θα παρέμεναν σε τοπικό επίπεδο.
Αίτηση – Φοιτητική δραστηριότητα
Εργασία:
- Επιλέξτε ένα παράδειγμα άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που έχει καταχωριστεί στον εθνικό κατάλογο της χώρας σας.
- Ερευνήστε πώς αναγνωρίστηκε, καταγράφηκε και προωθήθηκε σε εθνικό επίπεδο.
- Συζητήστε σε ομάδες:
- Ποιος ήταν ο ρόλος του κράτους;
- Ποιος ήταν ο ρόλος των τοπικών κοινοτήτων;
- Η συνεργασία ήταν ισορροπημένη ή κυριαρχούσε η μία πλευρά;
Ερωτήσεις για προβληματισμό
- Γιατί είναι σημαντική η κατάρτιση ενός εθνικού καταλόγου για τη διαφύλαξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς;
- Μπορεί μια εθνική πολιτική που εφαρμόζεται από την κορυφή προς τα κάτω να επισκιάσει τις φωνές των τοπικών κοινοτήτων;
- Θα έπρεπε τα κράτη να εστιάζουν περισσότερο στην προστασία των πρακτικών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση ή στην προώθηση εκείνων που είναι ήδη ισχυρές;
- Κατά τη γνώμη σας, ποιος θα ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να συντονιστούν οι τοπικές, περιφερειακές και εθνικές προσπάθειες προστασίας;